utorak, 01 novembar 2016 17:05

Seksualno prenosive infekcije (STI) i vaginalne infekcije - Prvi dio

panties-01

Slijedi kratak pregled seksualno prenosivih i vaginalnih infekcija. Fokus je uglavnom na onima koje se prenose sa žene na ženu i načinima takvog prenošenja, sa presjekom najčešćih manifestacija svake ponaosob, kao i mogućeg liječenja.

ALERGIJSKI VAGINITIS: Poznat i kao "hemijski vaginitis”. Ovo stanje je veliki imitator. Budući da često ne utiče samo na vaginu, nego i na okolno tkivo, tj. spoljašnje genitalije (vulva), često se pogrešno tumači kao gljivična infekcija, ili čak i novonastali genitalni herpes. Javlja se zbog direktnog genitalnog kontakta sa iritansom (nadražajnim činiocem), pri čemu su najčešći lateka ili komponente spermicida, lubrikanata, novi deterdžent za pranje/sapun /gel/kupka, silikonske seksualne igračake ili ”intimni” dezodoransi. Sve što može izazvati alergijsku reakciju kože (poput osipa) može izazvati sličnu reakciju i na sluznici, uključujući i onu genitalnog tkiva.

Simptomi: Crvenilo, bol, ili svrab vulve, pojačan vaginalni sekret. Nekad se mogu uočiti bjelkaste ili sivkaste promjene na koži, kao i suvoća kože.

Liječenje: Ako možete da dokučite koji je konkretno iritans u pitanju—prestanite ga koristiti. Antihistaminici (Benadryl na primjer) mogu olakšati simptome. Niskodozna kortizon krema (0,5%) takođe može biti od koristi, ali se obavezno obratite svom ljekaru za savjet, prije nego se upustite u primjenu bilo koje steroidne kreme, naročito u području genitalija.

BAKTERIJSKA VAGINOZA (BV): Ovo je u osnovi stanje disbalansa (neravnoteže) normalnih bakterija koje žive u vagini, najčešće zbog gubitka zaštitnih bakterija, tzv. laktobacila, koja inače živi tamo u izobilju. Nije jasno što tačno uzrokuje BV, neki naučnici čak smatraju da seksualni partneri zapravo mogu prenijeti ženi neki još uvijek nedefinisan faktor koji uzrokuje ovakav poremećaj. Ono što se sigurno zna jeste da je ispiranje vagine svakako faktor rizika za BV (vaginalno ispiranje je uopšte loša ideja).

Simptomi: Sivkasto-žućkast sekret iz vagine, ponekad sa otužnim mirisom na ribu, povremeno uzrokujući i iritaciju vulve i/ili vaginale.

Način prenošenja kod ŽSŽ: Nije jasno utvrđen. Neka istraživanja smatraju bakterijsku vaginozu seksualno prenosivom infekcijom među lezbejkama, ali to tek treba dokazati i preciznije definisati. Još uvijek ne postoji jedinstven medicinski stav da li treba liječiti i partnere.

Liječenje: Antibiotske vaginalne kreme ​​ili oralni lijekovi--tablete (metronidazol ili klindamicin). Sve popularniji dodaci ishrani koji sadrže laktobacile ne sadrže specifične vrste bakterija potrebnih za obnavljanje prirodnog bakterijskog balansa vagine, stoga nijesu od koristi u liječenju.

KLAMIDIJA: Ova STI je uzrokovana istoimenom bakterijom, prenosi se kontaktom vagine ili rektuma sa inficiranim genitalnim tečnostima. Klamidija može izazvati infekciju u grliću materice, rektumu ili mokraćovodu žena.

Simptomi: Obično izostaju. Ponekad se neznatno poveća vaginalni sekret, ili se javlja peckanje pri mokrenju, ili pak abnormalno krvarenje (naročito nakon odnosa/penetracijom).

Način prenošenja kod ŽSŽ: Teoretski moguće, ali još uvijek nema pouzdanih studija na ovu temu.

Liječenje: Oralni antibiotici (Azitromicin, Doksiciklin. Za trudnice: Amoksicilin ili Eritromicin). Svi partneri takođe treba da budu tretirani.

GONOREJA: Ova STI, uzrokovana istoimenom bakterijom, prenosi se u vaginu, grlo ili rektum kontaktom sa zaraženim genitalnim tečnostima za vrijeme seksa.

Simptomi: Najčešće bez simptoma. Povremeno, može se javiti pojačan vaginalni sekret, žućkaste ili žućkasto-zelenkaste boje, kao i bolno mokrenje, ili se pak može dogoditi da imate abnormalno krvarenje, posebno nakon penetracije.

Način prenošenja kod ŽSŽ: Teoretski moguće, ali još uvijek nema pouzdanih studija na ovu temu.

Liječenje: Antibiotici (oralni: Cefixime, Ciprofloksacin, ili Ceftriakson injekcija). Osobe inficirane gonorejom takođetreba liječiti i od klamidije. Obavezno treba tretirati i sve partnere.

HEPATITIS: Upala jetre. Mnogi su potencijalni uzročnici, uključujući i lijekove, toksine (otrove) i viruse. Hepatitis A, B, i C su tri glavna virusa koji uzrokuju hepatitis.

Simptomi: Često izostaju. Ako se simptomi ipak jave mogu uključivati žutu prebojenost kože i beonjača, gubitak apetita, mučninu, bol u želucu, neobjašnjenu pojavu ekstremnog umora.

Način prenošenja kod ŽSŽ: Prijenos između ženskih partnera je registrovan i potvrđen.

Hepatitis A se prenosi fekalnim materijama preko zagađene hrane ili oralno-analnim kontaktom.

Hepatitis B se prenosi putem krvi ili tjelesnih tečnosti. Dodirivanje otvorene rane ili posjekotine zaražene osobe ako i vi sami imate neki rascjep na koži (ogrebotine, zanoktice), ili dijeljenje brijača, četkice za zube ili noktoreza, može olakšati prijenos. Čak i malim količinama krvi ili drugih tjelesnih tečnosti može se prenijeti virus ako dođe do direktnog kontakta.Hepatitis B se ne prenosi hranom, vodom ili običnim kontaktom.
*Hepatitis B se može spriječiti vakcinacijom—raspitajte se kod vašeg ljekara!*

Hepatitis C se prenosi prvenstveno kroz kontakt sa zaraženom krvlju, rjeđe seksualnim kontaktom.

Liječenje: Hepatitis je složeno sistemsko oboljnje, kao i njegovo liječenje. Obavezno se obratite vašem ljekaru.

HERPES (GENITALINE) INFEKCIJE: Ove infekcije su uzrokovane Herpes Simplex Virusima (HSV-2 i HSV-1). Prenošenje i infekcija se mogu dogoditi čak i kada lezije (promjene) nijesu prisutne (u stvari, vjerovatno se prenošenje Herpes virusa i događa u nedostatku promjena na koži, zbog čega čak do i 90% osoba inficiranih sa HSV-2 ne znaju da su zaraženi).

Simptomi: Mali vodenasti plihovi na vulvi, često bolni, su klasičan simptom. Svrab je, takođe, dosta čest. Prilikom prve epizode infekcije HSVom, simptomi mogu uključivati ​​i bolno/otežano mokrenje, povišenu tjelesnu temperaturu, otečene limfne čvorove, i simptome slične gripu. S druge strane, oko 90% ljudi zaraženih HSVom-2, koji uzrokuje većinu genitalnog herpesa, ne znaju da su zaraženi, jer nikada nisu imali simptome.

Liječenje: Tri antiviralna lijeka (aciklovir, famciclovir, valacyclovir) su dostupna na tržištu i svi djeluju jednako dobro. Antivirusni ljekovi pomoći će smirivanju simptoma HSV infekcije i ubrzati ozdravljenje, ali ne dovode do izliječenja—virus ostaje u organizmu, pritajen. Ovi ljekovi takođe umanjuju vjerovatnoću prenošenja u “mirnom periodu”, tj. kada nema vidljivih promjena na koži/sluzokoži.

Način prenošenja kod ŽSŽ: Kontakt genitalijama može biti put prenošenja HSV-2, ali i oralno-genitalni kontakt (oralni seks) može prenijeti HSV, pogotovo kad jedan partner ima aktivan plih na usnama ili genitalijama.

Mjere opreza: S obzirom da do prijenosa može doći čak i kad nema prisutnih lezija, bilo koji genitalno-genitalni kontakt trebalo bi da uključuje ​​lateks zaštitu 100% vremena; parovi bi trebalo da se uzdrže od seksa tijekom epizoda “izbijanja” virusa, sve dok koža potpuno ozdravi.

HIV / AIDS: AIDS je uzrokovan Virusom Humane Imunodeficijencije (HIV). HIV se može prenijeti tjelesnim tečnostima: krvlju, spermom, vaginalnim sekretom i majčinim mlijekom, obično prilikom seksa, porođaja, ili dijeljenjem igle. HIV virus polako napada bijele krvne ćelije (leukocite) koje čine najveći dio imunološkog (odbrambenog) sistema. Leukociti su ti koji se u organizmu bore protiv infekcija. Kad imunološki sistem oslabi, štetne bakterije i ostali infekti prave prodor, i AIDS (Sindrom Stečene ImunoDeficijencije) postaje vidljiv.

Način prenošenja kod ŽSŽ: Malo je istraživanja i dokumentata o ovoj temi kad se radi o ŽSŽ. Najvjerovatniji izvor za prijenos su menstrualna krv, vaginalni sekret (u period vaginitisa naročito, jer je tada prisutan povišen broj leukocita koji sadrže HIV), kontakt krvlju prilikom seksa (kad su prisutne povrede, pri grubljem odnosu, S&M). Međutim, potrebno je više istraživanja na ovu temu, naročito o raznim drugim mogućim mehanizama prenošenja i njihovom relativnom riziku.

Liječenje: Postoje brojni ljekovi koji se koriste u terapiji, koji jačaju imuni sistem i bore se protiv HIVa, iako u ovom trenutku ne postoji lijek.

HUMANI PAPILOMA VIRUS (HPV) / GENITALNE BRADAVICE: HPV je vjerovatno najčešća STI (neke procjene govore da se kod 70% svih odraslih može dokazati prethodna infekcije HPVom), a da, pri tom, većina zaraženih ljudi nikad nije primijetila ni jedan od glavnih simptoma: genitalne bradavice, i cervikalne neoplazije (prekancerske i kancerske promjene ćelija grlića materice, koje se otkrivaju Papa testom). Ova je STI uzrokovana kontaktom kože ili sluzokože sa zaraženom osobom.

* Različiti sojevi HPVa uzrokuju genitalne bradavice i rak grlića materice.*

Način prenošenja kod ŽSŽ: Vjerovatno direktnim kontaktom kože genitalne regije, ili preko ruku /prstiju zaražene osobe. Uloga seksualnih igračaka u prenošenju se ne zna sigurno, ali je vrlo vjerovatno da se HPV prenosi i zajedničkim igračkama koje nijesu temeljno očišćene/oprane nakon upotrebe između partnera od kojih je jedan inficiran.

Liječenje: Ako su prisutne bradavice, najčešći tretman je smrzavanje tečnim azotom, ili uklanjanje laserom, i može biti potrebno više od jednog tretmana. Ne postoji lijek za virus.

PAPA testom može se otkriti HPV i promjene na grliću materice; ​​redovno testiranje je neophodno za sve seksualno aktivne žene, bez obzira na pol partnera. Istraživanja pokazuju da se lezbejke i biseksualne žene ne podvrgavaju Papa-testu onoliko često koliko bi trebalo. Vodite računa da redovno obavljate svoje skrining preglede (svakih 1-3 godina, ovisno o vašoj istoriji PAPA-nalaza), bez obzira da li imate seksualne odnose s muškarcima!

 

Tekst priredila: Dr Tea Dakić